HARPUT

Antik çağlardan günümüze uzanan bir tarih ve kültür kenti, tarihi dokusuyla bir açık hava müzesi, günümüz Elazığ şehrinin atası, Müslüman Arapların  ve Türklerin fetihlerinde her karışında şehit verilen  şehitler beldesi, sinesinde  onlarca evliyanın medfun bulunduğu evliyalar diyarı, yüzyıllarca İslam hoşgörüsüyle Türk, Kürt, Arap, Ermeni, Süryani ve  Rum kimliklerini bir arada  yaşatmış  şehir  Harput, diğer adıyla Yukarı Şehir…

 Manası "Taş Kale" olan Harput, Şehir merkezinden 6 km kuzeydoğuda  ve şehir merkezinden yaklaşık 220 metre daha yüksekte yer alır. Korunaklı  ve savunmaya elverişli yalçın kaya blokları  üzerinde  kurulan  ve günümüzden yaklaşık 4.000 yıl öncesine uzanan tarihi bir yerleşim bölgesidir. İlk sakinleri  Hurriler  ve sonrasında ise  Hititlerdir.  Hititler,  yazılı kaynaklara göre bu bölgeye İşuva diyorlardı. Hititlerden sonra bölge  Asur ve  Urartu mücadelesine sahne olmuştur. Urartular da  bölgeyi  Supani olarak adlandırmışlardır.

 Urartulardan sonra Medler, İskitler dönemi, ardından Persliler ile  Romalılar,  sonrasında  da Bizanslılar ile  Sasaniler arasındaki    mücadelelere  sahne olmuş ve sık sık el değiştirmiş ve  642 - 934  yıllarında  Müslüman Arapların akınlarıyla bölge Arapların idaresine girmiş ve bu dönemde de Araplar ve Bizanslılar arasındaki mücadelelere sahne olan bir sınır bölgesi olmuştur. Araplar Hısn-ı Ziyad, Romalılar Sophene,  Bizanslılar bir dönem  Ziata Castellum  ve sonraki zamanlarda ise  bugünkü söyleyişe çok yakın olan Kharpote diye adlandırmışlardı. 934 yılında Bizanslılar tekrar bölgede hakimiyet sağlamıştır. 1085 yılında Sultan Alparslan'ın komutanlarından Emir Çubuk  Bey  tarafından Bizans generali  Philaretos Brachamios'un hakimiyeti altındaki Harput fethedilmiştir. Kısa süreli Çubukoğulları hakimiyetinden  sonra  1115 yılında Artuklu emiri  Balak (Belek) Gazi'nin Harput'u almasıyla 1234 yılına kadar süren Artuklu dönemi başlamıştır. 1234 yılında Anadolu Selçuklu, 1243 İlhanlılar, 1363 yılında Dulkadiroğulları, 1465 yılında da  Akkoyunluların idaresine giren Harput, 1507 yılında Safevi ve  Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Zaferi’nin ardından 1516 yılında bölge Osmanlı hakimiyetine geçmiştir.

Geçmişte, müstahkem ve stratejik bir kale kent konumundaki Harput,  Türklerin  1085 yılındaki  fethiyle şehirleşmeye başlamıştır. Osmanlı hakimiyeti döneminde Harput, Basra ve Bağdat’tan Diyarbekir’e gelip Malatya ve Sivas istikametinde devam eden ticaret yolunun üzerinde bulunuyordu. Bu yol aynı zamanda askeri amaçlarla da kullanılıyor, ayrıca bir yol da Bingöl ve Muş üzerinden Van’a ulaşıyordu. Bu kervan yolları Harput için önemli gelir kaynağı durumundaydı. 16. ve 17. Yüzyıllarda gelip geçen ticaret mallarından alınan vergiler mühim bir meblağ teşkil ediyordu. Harput aynı zamanda çevresinin sanayi merkezi durumunda idi. Dericilik, demircilik,  bakırcılık, kumaş boyacılığı çok gelişmişti. Sadece çeşitli kumaşların renklendirilip desen verildiği boyahanenin geliri 1518’de 44.000 akçe idi. 17 inci yüzyıl ortalarında Evliya Çelebi Harput’ta 600’den fazla dükkan bulunduğunu kaydetmektedir. Şemseddin Sami Kamus’ul Alam isimli eserinde  2670 ev, 843 dükkan, on cami, on medrese, sekiz kütüphane, sekiz kilise, on iki han ve doksan hamamın olduğundan bahseder. Harput, 19. Yüzyılda 17 si Müslüman 5 tanesi de Hristiyan olmak üzere 22 mahalleden oluşuyordu.

 

Batılı seyyah Vital Cuinet, XIX. Yüzyılın sonlarına doğru Harput’ta 12.600 Müslüman, 4850 Gregoryen, 1845 Protestan, 252 Katolik ve 453 Ortodoks’un yaşadığından bahseder. Kalesi, camileri, türbeleri, tarihi evleri, çeşmeleri, hamamları, diğer tarihi kalıntıları ve piknik alanlarıyla  ilimizde yerli ve yabancı turistlerin ve hatta yöre halkının en çok ziyaret ettikleri mekân Harput'tur.

Harput, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 1985 yılında Tarihi Kentsel Sit Alanı, 2005 yılında da Bakanlar Kurulu Kararı ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgesi ilan edilmiştir.

 


Telefon: (0424)
Adres:

Harput'un Şehir merkezine olan uzaklığı 6 km dir.

Harput minibüsleri İzzetpaşa Cami'ne 300m uzaklıkta bulunan Hozat Garajından kalkmaktadır.

Belediye ve Halk Otobüsleri ise Öğretmenevi arkasındaki Kız Meslek Lisesi öninde bulunan ana duraktan her saat başı Harput'a hareket etmektedirler.

Gidiş Durakları:

  1. Kız Meslek Lisesi önü hareket
  2. Vali Fahri Bey Cad.
  3. İzzetpaşa Camisi önü
  4. Hürriyet Cad.
  5. Orduevi
  6. İmam Hatip Lisesi ( Kavun Meydanı )
  7. Atapark civarı
  8. Askeri Hastane
  9. Saraykent üstü
  10.  Harput Merkez

Dönüş :

Aynı güzergahtan Kız Meslek Lisesi önü son durak.

 
 
 

Ortalama Zaman: 04:00:00
Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Pazar
00:00:01
00:00:00
00:00:01
00:00:00
00:00:01
00:00:00
00:00:01
00:00:00
00:00:01
00:00:00
00:00:01
00:00:00
00:00:01
00:00:00